مرتضى مطهرى

69

مجموعه آثار شهيد مطهرى ( فارسي )

است . پس دوران امر مىشود ميان يكى از ايندو ، يا اين يا آن . اكنون ما رسيده‌ايم به مرحله‌اى كه از ايندو بايد به يكى قائل باشيم . اصالت ماهيت ( فرض سوم ) آن كه قائل به اصالت ماهيت است مىگويد همان حيثيتى كه شما درك مىكنيد و مىگوييد خط كميت متصل قارّ يك بعدى است ، عين عينيت خارجى است و اين « هستى » و « هست » از آن انتزاع شده است ، يعنى « هستى » جز يك امر منتزع از چيز ديگر ، خودش چيزى نيست . در مقام مثال مثل « ابوّت » است كه يك امر عينى وجود دارد و آن اين است كه مردى عملا منشأ مىشود كه نطفه‌اى كه از او به وجود آمده است و به او وابستگى دارد از وجود او حركت كرده و در رحم زنى قرار گيرد و بعد با تركيب شدن با تخمك او بچه‌اى به وجود آيد . اين امر عينى است يعنى به وجود آمدن اين نطفه يك امرى است عينى ، حركت كردن نطفه امرى است عينى ، مباشرت كردن اين دو موجود امرى است عينى . بعد ، از مجموع اينها يعنى از به وجود آمدن يك انسان از نطفهء يك انسان مذكّر يك مفهومى و يك اضافه‌اى انتزاع مىكنيد و اسمش را مىگذاريد « پدرى » . شما الآن مىگوييد من پدر اين شخص هستم ، ولى اگر شما را در لابراتوار ببرند مىتوانند « پدرى » را پيدا كنند ؟ مسلّم است كه اگر تمام زيست شناسان بخواهند اين پدرى را پيدا كنند نمىتوانند . « پدرى » يك مفهومى است كه از يك جريان عينى ديگر انتزاع شده است . آيا وجود نطفه در تخمدان معنايش پدرى است ؟ نه . آيا عمل مباشرت معنايش پدرى است ؟ نه . آيا چيز ديگرى به او اضافه مىشود كه پدرى به وجود مىآيد ؟ نه . بلكه از مجموع اينها - وقتى كه اين بچه به وجود آمد - مفهوم پدرى انتزاع مىشود ؛ يعنى پدرى يك مفهوم انتزاعى است . حالا در اينجا هم وقتى امر داير شد ميان ايندو كه ما بايد يكى از ايندو را انتزاعى و اعتبارى بدانيم ( كه در اينجا انتزاعى و اعتبارى به يك معنى است ) و ديگرى را عينى ، اگر قائل به اصالت ماهيت بشويم بايد بگوييم اين مفهوم هستى يك مفهومى است كه ذهن از اشياء انتزاع كرده است ؛ عينيت خارجى مال همان حيثيتى است كه مثلا در مورد انسان مىگوييد « جوهر جسمانى نامى متحرك